‘Elle’ – Quyền lực đàn bà trước những cám dỗ

Elle mang đậm dấu ấn điện ảnh táo bạo và khiêu khích của đạo diễn Paul Verhoeven, nơi ranh giới giữa nạn nhân và kẻ kiểm soát bị cố tình xóa nhòa. Diễn xuất xuất thần của Isabelle Huppert tạo nên chân dung một phụ nữ quyền lực, phức tạp và đầy ám ảnh.

Khoảnh khắc cuối cùng khi tất cả sự thật trong phim Elle đều được phơi bày, nhân vật chính quay sang ôm lấy cậu con trai và nói: “Kết thúc rồi.” Thế nhưng, bộ phim của đạo diễn Paul Verhoeven lại tạo cho người xem một cảm giác hoang mang: Sau những hỗn độn vừa ra, dường như mọi chuyện vẫn chưa dừng lại…

Verhoeven đặt cho tác phẩm một nhan đề rất thanh lịch: Elle – tiếng Pháp nghĩa là “cô ấy”. Nhưng người phụ nữ mà ông kể lại rất khó đoán, từ hành động đến tính cách đều khiến ta liên tưởng đến câu nói quen thuộc: “Lòng dạ đàn bà”!

Bình tĩnh đối mặt khủng hoảng

Elle bắt đầu khi quý bà Michèle LeBlanc (Isabelle Huppert) bị một kẻ lạ mặt tấn công ngay trong nhà mình. “Tôi nghĩ là mình đã bị hãm hiếp”, bà kể lại.

Đó là vào khoảng 3 giờ trưa, trong lúc Michèle đang mở cửa cho con mèo của mình vào nhà. Bỗng nhiên, một gã đàn ông đeo mặt nạ, mặc bộ đồ đen bó sát xuất hiện, xông tới từ phía khu vườn. Hắn đánh đập rồi giở trò đồi bại với Michèle – người sắp sửa lên chức bà nội – ngay giữa ban ngày ban mặt.

Cảnh quay đầu tiên của Elle là khi mọi vụ việc đã kết thúc. Nghĩa là, nội dung phim không tập trung vào việc Michèle bị hãm hiếp như thế nào, mà chủ yếu khai thác diễn biến tâm lý cũng như cách bà xử trí trước tình huống rợn người đó ra sao.

Thay vì gọi cảnh sát hay đến bệnh viện, Michèle bình tĩnh thu dọn mọi thứ trong phòng, sau đó đi tắm và đặt sushi cho bữa tối như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Bà nói dối con trai rằng mình bị ngã xe đạp để che đậy về những vết bầm tím trên mặt, sau đó lên giường ngủ với một cái búa, phòng trường hợp gã côn đồ quay trở lại.

Trước và sau khi bị tấn công, Michèle luôn tạo cho mình một vỏ bọc hoàn hảo như vậy, dù cuộc sống của bà cũng đang gặp không ít rắc rối.

Ông chồng cũ Richard (Charles Berling) đang quen một cô nàng trẻ đẹp và bà không hề thích điều đó. Con trai Vincent (Jonas Bloquet) chưa có công việc ổn định, lại còn đang bị dắt mũi bởi một cô ả mà bà gọi là “kẻ điên”. Người mẹ già của bà đang lên kế hoạch tổ chức đám cưới với một gã trai trẻ đáng tuổi con mình, trong khi bố bà thì ngồi tù vì tội sát nhân suốt mấy chục năm nay.

Là giám đốc một công ty sản xuất game, Michèle gần như bị tất cả nhân viên ghét bỏ. Chưa kể, bản thân bà cũng đang quan hệ vụng trộm với ông chồng của cô bạn thân, đồng thời bắt đầu ve vãn anh hàng xóm trẻ đẹp đã có vợ ở nhà bên.

Mọi thứ đúng là rối như tơ vò.

Có vẻ như Michele đã sẵn có quá nhiều vấn đề để bận tâm, nên vụ hãm hiếp kia cũng chỉ như là một tảng đá được ném vào mặt biển đang dậy sóng. Nhưng gã côn đồ bí ẩn thì vẫn chưa chịu dừng lại, hắn liên tục nhắn tin và đe dọa Michele dưới nhiều hình thức khác nhau, khiến bà không thể nào ngồi yên mà quyết truy cho bằng được hung thủ.

Từ đó, nửa đầu của Elle pha trộn giữa không khí của một cuốn tiểu thuyết trinh thám với một loạt những tấn bi hài kịch về cuộc đời Michele. Bà mua trước vũ khí phòng thủ, học bắn súng và luôn chuẩn bị tư thế sẵn sàng, như một người thợ săn đang chờ đợi con mồi của mình. Nửa sau bộ phim là khi bộ mặt thật của tên biến thái được lật tẩy, cũng là lúc Michele lựa chọn một con đường vô cùng liều lĩnh: chơi trò mèo vờn chuột với chính kẻ đã tấn công mình.

Sự cộng hưởng từ Paul Verhoeven và Isabelle Huppert

Elle là sự trở lại bất ngờ của Paul Verhoeven sau 10 năm vắng bóng ghế đạo diễn. Dù đã bước sang tuổi 78, ông vẫn giàu nhiệt huyết và đam mê, không ngại chia sẻ mong muốn thực hiện một dự án hoàn toàn khác so với những gì từng làm. “Tôi nghĩ điều này rất quan trọng trong đời một nghệ sĩ”, ông khẳng định.

Có lẽ chính vì quan điểm này, mà vị đạo diễn người Hà Lan đã quyết định rời bỏ Hollywood, dù đã từng thành công với một loạt bộ phim khoa học viễn tưởng nổi tiếng như RoboCop (1987), Total Recall (1990), Starship Troopers (1997), hay Basic Instinct (1992) – bộ phim vẫn được xem là tác phẩm kinh điển của dòng trinh thám gợi tình (erotic thriller). Sau khi về quê nhà để thực hiện tác phẩm đề tài thế chiến II Black Book vào năm 2006, Verhoeven mất tích để rồi trở lại với Elle, cũng là dự án phim nói tiếng Pháp đầu tiên trong sự nghiệp của ông.

Khác Paul Verhoeven, Isabelle Huppert có một sự nghiệp lừng lẫy. Suốt 5 thập kỷ qua, bà luôn hoạt động miệt mài, bền bỉ và liên tục với nhiều dự án. Dù đã 63 tuổi, nữ diễn viên vẫn chưa hề có dấu hiệu muốn nghỉ hưu. Bà luôn là sự lựa chọn hàng đầu của các nhà làm phim tên tuổi, thường xuyên góp mặt trong các dự án, liên hoan phim lớn.

Thực tế, Isabelle Huppert không phải lựa chọn đầu tiên của Verhoeven. Trước đó, ông đã nhắm vai chính cho những cái tên quen thuộc như Marion Cotillard, Nicole Kidman hay Carice van Houten. Nhưng minh tinh Pháp chứng minh bà là sự lựa chọn hoàn hảo nhất.

Có thể nói, Isabelle Huppert chính là linh hồn, là hơi thở của Elle. Bà xử lý vai diễn bằng sự nhẹ nhàng và tinh tế, vừa đủ để lột tả chân dung một phụ nữ phức tạp và khó đoán.

Suốt hơn 2 tiếng phim, Michele có không ít những hành động vô cùng đáng ghét. Bà bật cười trên bàn ăn khi người mẹ già tuyên bố sẽ đi thêm bước nữa, bà yêu cầu nhân viên của mình phải tụt quần xuống để “kiểm tra” dương vật, bà tiếp cận người yêu của chồng cũ chỉ để chắc chắn rằng mối quan hệ của họ sẽ không kéo dài. Nhưng tất cả đều trở nên thuyết phục và dễ dàng đồng cảm qua nét diễn xuất duyên dáng của Huppert.

Kịch bản của Elle – vốn được chuyển thể từ tiểu thuyết mang tên Oh xuất bản năm 2012 của nhà văn Pháp Philippe Djian – phần nào gợi nhớ đến Basic Instinct (bộ phim gắn liền với tên tuổi của Verhoeven), phần lại gợi nhớ đến The Piano Teacher (bộ phim gắn liền với tên tuổi của Huppert).

Người xem vẫn thấy đâu đó hình ảnh của cô giáo dạy dương cầm Erika Kohut trong nhân vật Michèle LeBlanc, khi cả hai đều là những người phụ nữ khao khát tình dục. Trải nghiệm bị hãm hiếp ở một độ tuổi như của Michèle không phải là điều gì đáng để tự hào.

Song, trái ngược với Erika, Michele luôn từ chối vị trí làm nạn nhân mà luôn muốn mình giữ vai trò “cầm cương”, là người ở thế chủ động. “Hổ thẹn chưa phải là cảm xúc đủ mạnh để khiến ta dừng làm bất cứ việc gì”, bà nói như thể đó là tuyên ngôn sống của bản thân, cũng là lời bào chữa cho tất cả những hành động có phần điên rồ trong phim.

Chắc chắn, Elle sẽ là một dấu son đáng nhớ của cả Paul Verhoeven lẫn Isabelle Huppert. Từ khi phim ra mắt tại LHP Cannes 2016, cả hai đã nhận được vô số lời tán dương của giới phê bình. Bộ phim cũng được chọn là đại diện của điện ảnh Pháp đi tranh cử Oscar năm nay ở hạng mục Phim nói tiếng nước ngoài xuất sắc. Dù chưa có danh sách chính thức, diễn xuất xuất thần của Isabelle Huppert được dự đoán sẽ đem về cho bà đề cử Oscar đầu tiên trong sự nghiệp.

Nếu đúng vậy, sự xuất hiện của Huppert hứa hẹn sẽ tạo nhiều gay cấn trong chặng đua Oscar khốc liệt sắp tới.

*Bài review phim Elle đã gửi đăng tại ZingNews.

Đánh giá: **** (4/5)

Đọc thêm:

• 5 phim Hong Sang Soo cho người mới
• ‘Tár’ – cú trượt của một thiên tài
• ‘Decision to Leave’: Khi Park Chan Wook trở về nguyên bản