Văn học - Page 2

về những gì tôi được đọc, và ngẫm nghĩ

Cà phê … mưa

Sau nhiều lần đắn đo suy nghĩ, cuối cùng bạn cũng chạy một mạch ra Fahasha Nguyễn Huệ để rinh về cuốn Cà phê … mưa của nhạc sĩ Dương Thụ. Cuốn sách xuất bản từ đầu tháng bảy mà đến hôm

Thêm

Nếu một đêm đông có người lữ khách – Italo Calvino

Bạn sắp bắt đầu đọc bài viết về cuốn tiểu thuyết mới Nếu một đêm đông có người lữ khách của Italo Calvino do tôi viết. Hãy đóng hết tất cả các cửa sổ khác của trình duyệt web bạn đang dùng, nhất là những trang nghe nhạc trực tuyến như zing và chacha. Còn nếu bạn nghe nhạc bằng phần mềm riêng của mình như iTunes, WMP, Winamp,… thì cũng đừng chần chừ gì mà không tắt đi. Nhớ phóng to cửa sổ trình duyệt ra hết cỡ và điều chỉnh ánh sáng màn hình cho thật vừa vặn để khi đọc không đau mắt. Tất nhiên là bạn sẽ không phải làm những điều trên nếu như bạn đọc blog của tôi thông qua di động. Vì vậy, bây giờ hãy hít thở thật sâu và bắt đầu đọc thật chậm rãi.

Thật khó để có thể xếp Nếu một đêm đông có người lữ khách – cuốn tiểu thuyết của Italo Calvino, một trong những nhà văn lớn nhất của Ý thế kỷ XX đã quen thuộc với độc giả Việt Nam qua tác phẩm “Nam tước trên cây” – vào một thể loại nhất định nào. Câu chuyện được kể với một giọng văn khi thì hài hước nhưng cũng lại rất nghiêm túc, khi hồi hộp như một câu chuyện trinh thám, nhưng vẫn mang phong cách riêng biệt khiến người đọc không ngừng lật giở từ trang này đến trang khác, để rồi rơi vào một cuộc chơi văn chương đầy thú vị đã được dàn sẵn.

Ngay chương đầu tiên, nhà văn đã đưa ra những lời khuyên về việc đọc sách rất hữu ích. Từ việc đóng cửa phòng, tìm cho mình tư thế thoải mái nhất, điều chỉnh ánh sáng sao cho phù hợp,… cho đến cho đến việc “phải vừa lơ đãng vừa tinh nhạy cao độ” trong khi đọc. Tác giả sau đó tiếp tục phân loại sách chưa đọc thành những cái nhãn như: “sách bạn không cần đọc”, “sách làm ra cho những mục đích khác ngoài đọc”, “sách bạn chưa mở ra thì cũng đã đọc rồi bởi vì chúng thuộc loại sách chưa viết ra thì người ta đã đọc rồi”, “sách bạn cũng có ý đọc nhưng có những sách khác bạn phải đọc trước đã”, “sách hiện giờ quá đắt nên bạn sẽ chờ đến khi nào chúng được bán hạ giá”.

Ở chương tiếp theo, Calvino tiếp tục câu chuyện với một người lữ khách không tên xa lạ, mang một chiếc va li hình vuông có bánh xe mà chẳng rõ chứa gì bên trong, đang đứng đợi một người lữ khách khác bước xuống khỏi một đoàn tàu khác, cũng không tên và xa lạ, cũng mang một chiếc va li hình vuông có bánh xe giống hệt, nhưng rỗng. Kế hoạch sẽ thành công một khi hai chiếc va li va vào nhau như thể tình cờ, và người này sẽ hoán đổi chiếc va li của mình cho người kia rồi họ tiếp tục tiến bước về những đoàn tàu khác nhau. Tuy nhiên, ngay cả khi tưởng chừng như có thể hoàn hảo thì nó vẫn thất bại. Nhưng câu chuyện không dừng lại ở đó. Đây chỉ là một mở đầu trong cuốn tiểu thuyết chứa đầy những mở đầu này.

Thực ra thì “bạn”, Người Đọc, mới chính là nhân vật chính trong cuốn sách này. Trong lúc đọc cuốn tiểu thuyết mới Nếu một đêm đông có người lữ khách của Italo Calvino, bạn bỗng phát hiện ra có lỗi, rất nhiều lỗi trong bản in. Thay vì quẳng cuốn sách ra khỏi cửa sổ thì bạn, cùng với sự nôn nóng muốn biết được chuyện gì tiếp theo sẽ xảy ra với số phận của người lữ khách, liền chạy ù ra hiệu sách ngay ngày hôm sau để khiếu nại. Tại đây, bạn vô tình gặp nàng, Ludmilla, một Người Đọc Nữ cũng rơi vào hoàn cảnh y hệt bạn. Ngay lập tức, bạn bị nàng hớp hồn và cảm thấy như “đã bước vào một từ trường có sức hút mà bạn không thể thoát ra”. Thông qua nàng, bạn gặp được Lotaria – em gái nàng, Irnerio – Người Không Đọc, nhà văn Sinas Flannery… Cứ như thế, khi thì bạn là Người Đọc, khi bạn lại trở thành Người đọc Nữ ở đôi chỗ. Các nhân vật liên hệ với nhau trong chuyến hành trình đi tìm phần còn lại của câu chuyện đầu tiên, để rồi đi qua tất cả mười mở đầu đầy hấp dẫn, thách thức người đọc đi tìm cái kết.

Các chương trong cuốn tiểu thuyết được chia làm hai phần nằm xen kẽ nhau. Các chương chẵn được đặt tên cụ thể gồm các mở đầu không có hồi kết. Còn các chương lẻ được đánh số thứ tự là hành trình đi tìm phần còn lại của các mở đầu mà bạn chính là nhân vật chính. Mười mở đầu trong Nếu một đêm đông có người lữ khách với bối cảnh riêng biệt như được rút ra từ mười cuốn tiểu thuyết của các tác giả khác nhau. Có thể là câu chuyện về hai người lữ khách tìm cách hoán đổi va li cho nhau (Nếu một đêm đông có người lữ khách); về đôi tình nhân đang cố gắng phi tang một cái xác (Nhìn xuống bóng tối đang dần dày đặc); hay là về một giảng viên bị ám ảnh bởi tiếng đổ chuông điện thoại, tình cờ nhận được một cuộc gọi kỳ lạ và phải đứng trước lựa chọn giữa sự sống và cái chết của một cô gái (Trong mạng lưới những đường xoắn xuýt),…

Không liên quan với nhau về nội dung nhưng được sắp xếp rất chặt chẽ và hợp lý, mười mở đầu trong tiểu thuyết của Calvino dễ khiến ta liên tưởng đến những câu truyện của nàng Sheherazade: ngay lúc cao trào nhất, hấp dẫn nhất cũng chính là lúc dừng lại. Thông qua góc nhìn của ngôi thứ hai, tức chính bạn, tác giả dẫn dắt người đọc đi hết câu truyện này đến câu truyện khác với những lý do rất lôgic: hoặc bị làm giả, cuốn sách này được lồng trong bìa cuốn sách kia, hoặc bị thất lạc những trang cuối cùng. Bằng cách đó, tác giả tạo ra một cuộc chơi văn chương cao cấp mà mỗi mở đầu là một câu đố đối với người đọc, cũng chính là thử thách mà tác giả tự đặt ra cho mình, đó là làm thế nào để duy trì mạch truyện mà vẫn giữ được cái không khí mới mẻ như ngay khi bắt đầu.

Neu Dem Dong Co Nguoi Lu Khach bia nuoc ngoai nsphuoc

Ngoài ra, Nếu một đêm đông có người lữ khách còn là một cuộc tranh luận không ngừng về sự đọc và viết, mà ở đó Irnerio, Ludmilla, Lotaria là những đại diện cụ thể cho người đọc sách nói chung. Lotaria luôn cho rằng việc chị mình “đọc hết tiểu thuyết này đến tiểu thuyết khác nhưng chả bao giờ làm rõ các vấn đề” là lãng phí thời gian. Irnerio thì tự mình học cách không đọc gì cả. Riêng Ludmilla lại giữ vững quan điểm: “đọc là tiến về phía cái gì đó sắp sửa hiện hữu xong chưa ai biết nó sẽ là gì”. Cũng như vậy, Sinas Flannery là đại diện cho các tác giả, đôi khi cũng phân vân không biết mình nên là nhà văn mắn chữ với “những cuốn tiểu-thuyết-làm-bằng-máy chiều theo thị hiếu công chúng”, hay là nhà văn phu chữ với các tác phẩm “đầy những nghĩa ẩn mật”.

Italo Calvino đã thành công khi xuất sắc vượt qua những thách thức trong trò chơi của chính mình. Những câu hỏi liên tục được đặt ra mà không chờ đợi lời giải. Đôi lúc tác giả “chồng chất hết giả định này lên giả định khác trong những đoạn văn dài không đối thoại”, khi lại “lặp lại cả đoạn văn, từng từ một” khiến cho độc giả liên tục phải suy ngẫm và đoán định, cuối cùng cũng như vị vua Shahryar, chỉ biết cuốn theo cái mạch truyện không hồi kết ấy.

Như chúng ta đã biết, thử thách mà Italo Calvino đặt ra trong Nam tước trên cây đó là làm thế nào để Cosimo không hề đặt chân xuống mặt đất một lần nào mà cứ ở trên cây suốt cuộc đời. Còn với Nếu một đêm đông có người lữ khách, Italo Calvino đã đưa người đọc của mình vào một mê cung mà việc bạn nhấc chân lên tiến về phía trước hay lùi lại, bước sang phải hay trái đều phụ thuộc cả vào tác giả. Có khi chúng ta duy chỉ mắc kẹt giữa một cái nhà ga và quán bar thôi nhưng cũng đủ để nhận ra rằng có biết bao nhiêu điều để ông ấy có thể tha hồ mà viết về. Bạn cứ chạy tới chạy lui giữa hai mắc xích mà vẫn ngẩn to te vì chưa kịp hiểu rõ cái điều mà tác giả muốn nói cho lắm. Bạn lật về những trang đầu một lần nữa để đọc đi đọc lại, rồi không biết rằng đã mắc phải cái bẫy mà ông ấy giăng sẵn tự khi nào: bạn say mê câu truyện này mất rồi. Bạn gắng sức hét lên thật to. Không, tôi chưa muốn thoát khỏi cái nhà ga và quán bar này. Nhưng vô ích, bởi tác giả muốn bạn bước tiếp.

Chúng ta có thể trách cứ được ai đây, vì “đây là một cuốn tiểu thuyết mà, một khi đã bước vào rồi, bạn muốn tiến tới trước, không dừng lại” và ông ấy đã cảnh báo cho bạn ngay từ đầu rồi mà. Và chỉ đến khi qua hết mọi ngõ ngách, bạn mới nhận ra rằng, hóa ra trong cái mê cung này, đường vào và lối ra vốn chỉ là một.

Ngoài lề:

– Dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng là đủ lý do để mua về đọc. Thêm nữa, Đỗ Hữu Chí thiết kế bìa vẫn rất tuyệt vời. Tuy nhiên, nếu chỉ vì cái tên thơ mộng cũng như cái bìa quyến sờ rũ này mà mua sách về đọc thì bạn dễ bị hụt hẫng.
– Cuốn sách này có duyên với tôi. Tôi bấy lâu nay vẫn là người tin vào duyên phận mà.

Đọc tiếp Người trong bóng tối

Owen Brick, gã đàn ông sắp bước sang tuổi 30, một ảo thuật gia, “lên giường với vợ ở New York, làm tình, rồi ngủ, và khi tỉnh dậy thì lại đang nằm dưới một cái hố ở giữa một nơi vô định khốn khiếp nào đó, mặc một bộ quân phục mắc dịch” (tr. 51). Điều duy nhất hắn có thể chắc chắn là đây không phải một giấc mơ và ngoài kia súng ống, lựu đạn đang nổ vang trời.

Với màn khởi đầu đầy hào hứng và hấp dẫn không thua kém Mất tích hay Vượt ngục, Paul Auster thừa sức để biến cuốn sách của mình trở thành một tác phẩm đồ sộ. Thay vì vậy, ông lại để cho câu chuyện mang màu sắc giả tưởng trên cái nền chiến tranh này diễn ra rất nhanh chóng và gọn ghẽ.

Chẳng bao lâu sau đó, Brick biết được mình đang có mặt trong một thế giới khác song song với thế giới hắn đang sống. Vẫn là nước Mỹ đấy, nhưng chưa từng xảy ra sự kiện 11/9 và cũng không hề có chiến tranh Iraq, trái lại đối diện với một sự thật kinh hoàng: nội chiến. Trong cái thế giới này, hắn trở thành trung sỹ Brick, được giao nhiệm vụ đi tìm và giết một nhà văn tên là August Brill – kẻ đã kiến tạo ra cuộc nội chiến ở đây bằng trí tưởng tượng của mình (có vẻ mang hơi hướm của Kẻ hủy diệt).

Không nên quá tập trung vào Brick bởi hắn không phải là nhân vật chính của chúng ta (và số phận của hắn cũng sẽ được định đoạt sớm thôi). Người cần phải nói đến là August Brill, nhà văn 72 tuổi đã từng đoạt giả Pulitzer, sống cùng con gái 47 tuổi và cháu gái 23 tuổi đều đang trong tình trạng chăn đơn gối chiếc. Bị tai nạn phải ngồi xe lăn, hàng ngày Brill đối diện với chính mình trong bóng tối qua những đêm mất ngủ và để giết thời gian, nghĩ ra một gã Brick nào đấy, vứt gã xuống một cái hố rồi bắt đầu thay gã quyết định cuộc đời.

Cốt truyện đơn giản vậy thôi, nhưng Auster đã làm cho ranh giới giữa thực và ảo trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Người đọc thực sự tin rằng câu truyện sẽ kết thúc khi Brick kết liễu Brill và đem lại hòa bình cho thế giới (ảo/thực). Công bằng mà nói, cái ý tưởng thế giới song hành vốn cũ rích và được xào đi xào lại quá nhiều lần nên Auster đã chính xác khi không đi vào đào sâu khai thác chủ đề này cũng như phát triển nhân vật Brick thêm nữa. Tuy nhiên, độc giả thì vẫn cứ thấp thỏm chờ đợi điều gì tiếp theo sẽ xảy đến với số phận Brick và cũng có chút tiếc nuối vì quyết định của tác giả.

Ngược hẳn lại với tuyến nhân vật Brick rất nhiều adventure và có phần action là Brill, chìm đắm trong giọng văn trầm buồn đầy chất tự sự của tác giả. Người đàn ông đang sống những giây phút cuối đời này nghĩ ra một câu truyện ảo tưởng để quên đi thực tại (đáng chú ý là lại ép cho nhân vật ảo ấy đi giết chính mình) nhưng càng chạy trốn bao nhiêu thì lại càng nhận ra rằng mình bất lực bấy nhiêu.

Có vẻ như Auster đã đưa vào câu chuyện của mình khá nhiều vấn đề để có thể bàn tới, tuy vậy lại không đi sâu vào làm rõ từng vấn đề mà chỉ nêu ra vậy thôi khiến cho chẳng có cái nào đi được đến nơi đến chốn cả.

Dễ dàng thấy được điều đầu tiên Auster muốn đề cập đến chính là chiến tranh cũng như những hậu quả khôn lường mà nó đem lại: “Chuyện chiến tranh. Cứ mất cảnh giác một tí thôi là chúng ào đến, từng trận một, từng trận một” (tr. 146). Đề tài quen thuộc này được August điểm qua bằng những câu chuyện nho nhỏ mà Brill kể lại, từ cái chết của người điệp viên hai mang cho đến cuộc hành quyết dã man của nữ tù nhân ngoài hai mươi tuổi…

Nhưng cuộc chiến thực sự lại chính là cuộc chiến giữa Brill với bóng tối, vẫn diễn ra hằng đêm trong căn phòng nhỏ của mình. Bóng tối đeo bám tâm trí Brill bấy lâu nay chính là cái chết của người vợ yêu dấu và của Tidus, bạn trai cháu gái mình. Ở tuổi 72, Brill nhìn lại những sai lầm đã mắc phải trong cuộc đời mình cũng như cuộc sống hiện tại của con và cháu mình, Katya.

“Katya tự đổ tội cho mình vì những gì đã xảy ra, cho rằng nó đã can dự vào mọi biến cố dây chuyền cuối cùng đã dẫn đến cái chết của Tidus” (tr. 204). Cũng giống ông mình, Katya hàng ngày chìm đắm vào những bộ phim để quên đi cái chết của Tidus. Người chết thì đã chết rồi, còn người sống thì cũng chẳng sống yên (tự dưng làm nhớ tới Và khi tro bụi của Đoàn Minh Phượng). Và cái thông điệp mà Auster muốn gửi gắm cũng đơn giản thôi: “Thế giới kỳ dị này vẫn trôi lăn tiếp tục”. Riêng tôi nghĩ rằng, cũng như Brill và Katya, sẽ phải mất một thời gian khá dài độc giả mới có thể quên được cái chết của Tidus.

Tóm lại, có thể xem một nửa cuốn sách là hành trình của Brick và nửa còn lại là hồi ký ngắn của Brill. Đáng buồn, điểm nhấn thú vị duy nhất mà người đọc có thể tìm thấy trong cuốn sách này lại thuộc về những bình luận điện ảnh giữa hai ông cháu Brill, chiếm lấy vỏn vẹn vài trang sách ít ỏi. Còn hầu như giọng kể đều đều của Brill (hay chính Auster nhập vai xuất sắc) khiến cho mạch văn trở nên dài lê thê và có phần buồn tẻ dù chẳng có nhiều tình tiết cho lắm. Âu cũng dễ hiểu, vì ít có người trẻ tuổi nào mà thấy hào hứng khi nói chuyện với một lão già 72 tuổi trong hàng giờ đồng hồ.

 

Ngoài lề:

1/ Mua cuốn sách từ năm 2008 chỉ để thử cái cảm giác cầm sách trên tay cùng lúc với người Mỹ như thế nào, nhưng thực ra thì chả có gì đặc biệt. Bây giờ người Việt mình còn được xem phim chiếu rạp trước người Mỹ cơ mà. Mất ba năm để đọc xong.

2/ Nhân vật Tidus được đặt tên theo con trai của danh họa Rembrandt. Ông đã vẽ hai bức tranh cho con mình, một còn nhỏ và một đã lớn. Trong một bài phỏng vấn, khi được hỏi sẽ chọn gì nếu được sở hữu một bức tranh, Auster trả lời là bức chân dung cậu con trai Tidus của danh họa Rembrandt.

3/ Trong cuốn này Paul Auster có nhắc đến Italo Calvino.

Đọc lại Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ

Chọn góc nhìn của một đứa nhỏ để kể lại một câu chuyện không nhỏ là cách mà Nguyễn Ngọc Thuần đã sử dụng trong Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ. Cách dẫn truyện không hề mới, dễ khiến độc giả liên tưởng đến Giết con chim nhại của Harper Lee, và thực tế thì giữa hai tác phẩm cũng có những nét khá tương đồng. Chẳng hạn, câu chuyện người lạ mặt thường xuyên để quên một viên kẹo trên bàn cô giáo Hà nhắc ta nhớ lại cái hốc cây bí mật mà Scout tình cờ phát hiện được, ngay cả cái ý tưởng để lại thư cho người lạ mặt cũng không hẳn là mới. Hay như hình ảnh các bà ma-xơ với cây đàn trong nhà thờ cũng đầy vẻ thú vị như khi Calpurnia lần đầu dẫn hai anh em Scout đến với First Purchase. Hay nhân vật chú Hùng, cũng có nét gì đó khiến ta phải đặt ra giả định liệu rằng có phải được xây dựng từ Jack Finch?

Trong văn học nói riêng, và nghệ thuật nói chung (ngày nay có thể dễ dàng nhận ra trong âm nhạc, điện ảnh), giống nhau về ý tưởng, về nhân vật, về bối cảnh xã hội,… chẳng còn là chuyện gì lạ lùng. Quan trọng là cùng một xuất phát điểm, nhưng hai người chọn hai hướng đi khác nhau, chọn phương tiện khác nhau, phân bố thời gian khác nhau, … thì cho dù là cùng về một đích, vẫn có thể dễ dàng chấp nhận được.

Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ có một mở đầu hết sức cổ điển. “Năm nay tôi mười tuổi. Có nghĩ là trước đây mười năm tôi vẫn còn nằm trong bụng mẹ. Mỗi khi đi đâu, mẹ mang tôi đi. Tôi chưa biết khóc. Một đứa trẻ khi nằm trong bụng mẹ chắc chắn là không biết khóc”. Người đọc phân vân chia làm hai hướng. Một trông đợi câu chuyện về sự trưởng thành, sau những vấp ngã cuộc đời nhân vật chính sẽ không còn là đứa trẻ mười tuổi nữa. Hai hy vọng câu chuyện về tuổi thơ, với những ký ức mà chúng ta không thể nào quên, hoặc đã lỡ quên vì những bộn bề lo toan của cuộc sống.

Nguyễn Ngọc Thuần đã chọn cách thứ hai: đứa bé mười tuổi nhìn nhận cuộc sống từ những mối quan hệ gia đình, bạn bè, hàng xóm,… Cuốn sách chia làm mười tám phân đoạn ngắn (nếu bỏ qua Thay đoạn kết) vừa đủ để trở thành một truyện ngắn, dù có liên quan với nhau nhưng nếu tách ra đọc riêng lẻ thì cũng không khó hiểu. Với số lượng trang chưa tới hai trăm, rõ ràng là Nguyễn Ngọc Thuần không hề có ý định cạnh tranh với Harper Lee về cùng một chủ đề. Tác phẩm của Harper Lee với chủ đề quá lớn nhất định là không chỉ định dành cho đối tượng trẻ em. Còn Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, hay ở chỗ dù là trẻ em hay người lớn thì đọc vẫn không thấy chán.

Ghi chép về Cuộc săn cừu hoang

Vài ghi chép trong lúc đọc vội “Cuộc săn cừu hoang” của Haruki Murakami giữa những tiếng tranh luận ồn ã của mấy đứa cùng phòng, tiếng biên tập viên thời sự đọc bản tin phát ra từ tivi, tiếng quạt máy chạy vù vù vù khiến cho đầu óc không tài nào tập trung được.

Một

Trong cuốn tiểu thuyết này, Haruki Murakami không chỉ đề cập đến cứu mà còn có cả mèo, chuột, rắn, voi, rùa, hươu cao cổ, gấu trúc, dê, chó, chim (bồ câu, gõ kiến), ngựa, cá (cá trích, cá hồi, cá heo, cá ngừ, cá voi), tôm, bò, ma mút, sói, ruồi, muỗi, nai, châu chấu, bọ cánh cứng, nhậy, quạ, và lẽ đương nhiên, là có con người. Nhân vật chính là một gã không có bất kỳ ai để chuyện trò ngay giữa một thành phố mà có hàng triệu người đang đi trên phố, sống trong một căn hộ không sinh khí và thậm chí tên của anh ta cũng không được tác giả đề cập tới. Tôi tạm gọi là Người-không-tên. Người-không-tên có một cuộc sống khá buồn tẻ trong vòng gần ba mươi năm đầu của cuộc đời nhưng cũng kịp trải qua một vài sự việc kỳ lạ, cho đến ngày anh ta nhận được một lời đề nghị, hay nói đúng hơn là hăm dọa, về việc tìm kiếm một con cừu, một con cừu có màu hạt dẻ với hình ngôi sao trên lưng. May mắn cho Người-không-tên là ở Nhật Bản chỉ có khoảng năm ngàn con cừu thay cho dự tính ban đầu là hàng trăm ngàn con, ngoài ra thì chẳng có bất kỳ một manh mối nào ngoại trừ bức ảnh được gửi từ một người bạn mà anh ta đã không gặp trong vòng năm năm nay. Và như thế, Người-không-tên cùng cô bạn gái có đôi tai đẹp khác thường lên đường đi tìm con cừu. Cuộc săn cừu hoang bắt đầu.

Hai

Thứ nhất, theo lời Haruki Murakami viết trong cuốn tự truyện “Tôi nói gì khi tôi nói về chạy bộ” thì “Cuộc săn cừu hoang” là cuốn sách đánh dấu mốc khi ông quyết định từ bỏ việc tiếp tục viết kiểu tiểu thuyết theo bản năng như “Nghe gió hát” và “Pinball” và quyết định trở thành nhà văn chuyên nghiệp, một tiểu thuyết gia. Theo đó, “Cuộc săn cừu hoang” có thể được coi là cuốn định hình phong cách Haruki Murakami sau này, thêm nữa, nó là cuốn thứ ba trong “Trilogy of the Rat”. Tuy nhiên, tôi không muốn so sánh cuốn này với bất kỳ cuốn nào đã đọc trước đó. Thứ hai, về bốn ông Raymonds (Chandler, Carver, Massey, Queneau) mà Frederick Barthelme đã đề cập đến khi đọc “Cuộc săn cừu hoang”, tôi duy chỉ quen biết mỗi một ông và cũng loáng thoáng nhìn thấy ông ấy khi đọc tác phẩm này, song cũng không có ý định dùng thử bất kỳ phép so sánh nào. Tôi đọc “Cuộc săn cừu hoang” với ý nghĩ rằng nó là cuốn “Cuộc săn cừu hoang”.

Ba

Bìa ấn bản tiếng Việt do Đỗ Hữu Chí thiết kế rất đẹp, đẹp hơn so với bìa các ấn bản khác trên thế giới vì phần nào truyền tải được ý đồ của tác giả: con cừu có ngôi sao được đặt ở hồng tâm là cách thể hiện khá rõ ràng về một cuộc săn cừu, cách phối màu vàng cũng rất bắt mắt. Nhưng điều mà Haruki Murakami hơn một lần nhắc đến trong tác phẩm này chính là trung tâm, như cái phần trống không ở giữa chiếc bánh vòng, hay như cái vòng xoáy lớn lao của số phận ở trên cái tai mà sẵn sàng hút chính ta vào trong. Bạn có hiểu điều tôi đang nói?

Bốn

Đọc cuốn tiểu thuyết này của Haruki Murakami giống như lắng nghe một đĩa nhạc được biên tập cẩn thận và kỹ lưỡng, có khúc dạo đầu, có phần kết, và mỗi phần còn lại trong cuốn sách là một liên khúc bao gồm những đoản khúc khi được tấu lên một cách ngẫu hứng, khi lại gắn kết với nhau một cách chặt chẽ khiến người nghe không tài nào dứt ra được. Cá nhân tôi cho rằng đó là những bản nhạc jazz sâu lắng và đẹp buồn. Chẳng vì lý do gì cả, chỉ là mỗi khi đọc các tác phẩm của Haruki Murakami, tôi đều liên tưởng đến nhạc jazz. Không phải là thứ nhạc pop đương đại, cũng không phải là nhạc rock cổ điển. Nhất định phải là nhạc jazz.

Năm

Không biết vì lý do gì (vì khả năng đoán mò của độc giả, vì độc giả đã đọc khá nhiều tiểu thuyết của tác giả, hay vì cuốn tiểu thuyết được tác giả viết cách đây ba chục năm,…) mà các tình tiết trong câu chuyện không khó để đoán được. Cuộc săn cừu diễn ra có vẻ khá suôn sẻ như một kịch bản đã được dựng sẵn mà không gặp phải nhiều khó khăn. Tuy nhiên, với những ai chưa từng đọc qua Haruki Murakami, nếu như chọn cuốn sách này làm xuất phát điểm thì tôi nghĩ rằng họ vẫn sẽ dành trọn tình cảm của mình cho tiểu thuyết gia tài năng này.

Sáu

Bạn tôi nhận xét tiểu thuyết của Haruki Murakami đọc rất khó hiểu. Tôi không biết nên xem đây là một lời khen hay là chê nữa. Tuy nhiên, cảm giác khi đọc tiểu thuyết của Haruki Murakami giống như tham gia vào một trò chơi rất phổ biến ở nước ngoài. Bạn ngồi vào vị trí của mình trên tàu tốc hành, hạ đai an toàn xuống. Con tàu chuyển động chầm chậm đưa bạn vào một nơi mà có tên gọi là vùng đất tử thần (hay là nhiều cái tên khác) rồi dần dần tăng tốc đến chóng mặt. Bạn nhắm mắt và cho đến khi chuyến tàu kết thúc vẫn không biết rằng người ta đã dùng cả thảy bao nhiêu trò để hù dọa bạn. Nhưng điều quan trọng là bạn đã sợ, rất sợ. Và cảm giác đó thật là tuyệt, đúng không? Còn nếu như bạn muốn biết rõ có bao nhiêu ma quỷ ở trong đó, đơn giản thôi, hãy mua thêm một vé nữa và tiếp tục trở lại chuyến hành trình đầy những hoang đường.

Lịch sử tình yêu

Nếu như bạn đang đi tìm một chuyện tình lãng mạn giữa một người con trai và một người con gái thề nguyền sống chết dù phải trải qua biết bao sóng gió vẫn luôn ở bên cạnh nhau cho đến những giây phút cuối đời, hay là một cuộc chia tay vô cùng lâm li bi đát của đôi tình nhân vốn sinh ra đã thuộc về nhau để có thể cướp đi hết tất cả những giọt nước mắt từ bạn, thì tôi có phần hơi e ngại khi phải nói với bạn rằng, đừng để mình bị đánh lừa vì cái tựa, cuốn sách này sẽ không có những gì bạn đang tìm kiếm đâu. Tuy nhiên, cũng đừng vì vậy mà vội vàng bỏ qua một cuốn sách cực kỳ thú vị mà có lẽ bạn sẽ sẵng sàng dành cả buổi tối để đọc đến những trang cuối cùng.

Tôi đang muốn giới thiệu đến bạn cuốn Lịch sử tình yêu, tác phẩm nổi tiếng nhất của nữ nhà văn gốc Do Thái Nicole Krauss, được đề cử Orange 2006 (giải thưởng quan trọng của văn học Anh dành cho tác giả nữ) và được Warner Bros mua bản quyền làm phim, dự kiến ra mắt năm 2012. Dường như dưới ngòi bút của Krauss, tất cả mọi thứ đều có thể trở thành một nhân vật sống động với câu chuyện của riêng mình. Những câu chuyện nhỏ đan xen trong một câu chuyện lớn, gắn kết với nhau một cách chặt chẽ đến tài tình. Theo đó, câu chuyện của cuốn tiểu thuyết The history of love là cả một hành trình dài của tình yêu, của mất mát, tìm kiếm, và hơn thế nữa.

Ở đó, chúng ta bắt gặp Leopold Bursky, một lão già 80 tuổi và là một thợ khóa đã nghỉ việc, trong những giây phút cuối đời luôn băn khoăn làm sao để có thể chết mà vẫn có người nhìn thấy mình, bỗng một ngày nhận được một tập giấy in với nội dung là cuốn tiểu thuyết The history of love mà ông đã viết khi còn là chàng trai 20 tuổi và đã bị thất lạc từ rất lâu. Cuốn sách là món quà ông dành tặng cho Alma, người mà ông đã đem lòng yêu thời niên thiếu và đã dành trọn cả cuộc đời để yêu nhưng vì sự phản đối của cha cô đã phải bỏ sang định cư ở Mỹ trong khi đang mang thai đứa con trai của ông, Issac, sau này trở thành một nhà văn có tiếng.

Ở đó, chúng ta còn gặp Alma Singer, cô bé gái 14 tuổi được cha mẹ đặt tên theo một nhân vật trong cuốn tiểu thuyết The history of love, cuốn tiểu thuyết mà cha cô đã tình cờ mua được ấn bản tiếng Tây Ban Nha và tặng cho mẹ cô trước khi cô ra đời. Sau khi cha mất, Alma sống cùng mẹ, Charlotte, người trở nên trầm cảm sau sự ra đi của người chồng và cậu em trai Bird với niềm tin tưởng đặc biệt vào Chúa, luôn nghĩ rằng mình là một thiên thần. Cho đến ngày mẹ cô nhận được bức thư với lời đề nghị dịch cuốn tiểu thuyết The history of love sang tiếng Anh, Alma quyết định đi tìm người phụ nữ trong câu chuyện vì nghĩ rằng có thể sẽ hàn gắn được nỗi cô đơn của mẹ.

Thông qua hai nhân vật chính tưởng chừng không có một mối liên hệ với nhau, tác giả đã đặt ra cho người đọc biết bao nhiêu dấu hỏi mà câu trả lời chỉ có thể được hé lộ ở những trang cuối cùng, để rồi khi gấp sách lại vẫn còn một chút tiếc nuối khiến ta muốn đọc thêm một hay nhiều lần nữa.

Với Lịch sử tình yêu, Nicole Krauss đã trở thành một đầu bếp mà bàn tiệc được cô chuẩn bị hết sức công phu với trang trí bắt mắt cùng những món ăn hấp dẫn đến độ người đọc duy chỉ có việc ngấu nghiếng từng từ ngữ nhưng cũng thực hiện rất vội vàng như thể sợ có người sẽ giành mất phần của mình mặc dù trên bàn ăn độc nhất chỉ có mình ta. Đôi lúc độc giả sẽ phải ngừng lại một vài giây, không phải vì nghẹn, mà là để cười. Krauss biết cách thêm thắt gia vị của sự hài hước vào món ăn của mình đúng lúc đúng chỗ, rồi sau đó lại tiếp tục khiến ta sững lại vì không thể tiếp tục cười. Hình như cô ấy cũng có thêm cả gia vị của nỗi buồn vào trong câu chuyện của mình, dù rằng rất ít để không làm hỏng bữa tiệc nhưng vẫn đủ để có thể cảm nhận được.

Cà phê … mưa

Sau nhiều lần đắn đo suy nghĩ, cuối cùng bạn cũng chạy một mạch ra Fahasha Nguyễn Huệ để rinh về cuốn Cà phê … mưa của nhạc sĩ Dương Thụ. Cuốn sách xuất bản từ đầu tháng bảy mà đến hôm nay bạn mới mua được. Nói chung là bạn chỉ vì bị Dương Thụ “dụ khị” nên mới mua sách, hệt như ngày trước bị Quốc Bảo “dụ” mua cuốn Những ghi chép vụn vậy. Tiếc là cuốn Thị dân chờ mãi chẳng thấy, không thì bạn cũng mua nốt.

Sau khi rinh sách về thì bạn cũng phải nhịn ăn nhịn uống trong nhiều ngày liền vì viêm màng túi. Nhưng cảm giác của bạn thì cứ như là vừa mua được của quý với giá hời. Cả cuộc đời hơn sáu chục năm của Dương Thụ ắt phải có nhiều điều để mà viết, mà kể. Vậy nên cuốn sách dày 700 trang mà giá chỉ có 135 nghìn đồng thôi, mắc hơn đĩa nhạc của Thanh Lam có xíu xiu. Cũng chỉ vì trót rồ dại mà yêu quý nhạc sĩ, yêu các bài hát của ông quá nên bạn mới mua thôi. Chứ nếu là nước mía hay xí muội gì gì đó của ca sĩ xyz thì cón lâu bạn mới bỏ tiền túi ra nhé. {à, hình như là sợi sếch}

Nội dung thì cũng khá là rối rắm, được chia làm ba phần, mỗi phần lại gồm nhiều mục nhỏ, mỗi mục là tập hợp những bài mà trong hơn 20 năm Dương Thụ đã viết và đăng trên nhiều tờ báo khác nhau. Phần đầu là tạp bút. Phần hai gồm những bài viết về nền âm nhạc cũng như chuyện làm văn nghệ của nước nhà dưới con mắt của một nhạc sĩ. Phần ba là những bài phỏng vấn cũng như được phỏng vấn của Dương Thụ. Cuối cùng là bản thảo mười bốn bài hát nổi tiếng của nhạc sĩ.

Có lẽ vì vậy mà nếu tiện tay xé đại một trang để đọc thì cũng chẳng sao, vẫn có khối điều lý thú. Nói vậy chứ bạn tiếc sách lắm. Bạn chỉ vừa mới đọc được mấy bài phỏng vấn của Dương Thụ với Lê Hoàng, MC Mỹ Linh, nhạc sĩ Nguyễn Cường,vv cùng mấy bài viết về nhạc Việt. Tạp bút bạn để dành lại đọc cuối cùng.

Cà phê … mưa, nghe nó chan chát mà cũng rất gần nhau. Không hiểu sao nghĩ về Dương Thụ bạn lại nghĩ đến mưa dù không phải sáng tác nào của ông cũng về mưa. Bạn chỉ nhớ cái đĩa Nghe mưa mà Hồng Nhung và Thanh Lam góp giọng, ngày trước bạn mở mãi. Nhưng bạn thích nhất vẫn là bản Nghe mưa của Mỹ Linh trong album Tóc ngắn. Mỗi lần nghe là thấy tâm hồn mát rượi.

Nhìn chung, cuốn sách như là một cuốn tạp chí dày cộm, cầm hơi bị mỏi tay. Nhưng mà trông cái ảnh bìa chẳng thấy bác ấy đẹp lão cũng chẳng tưởng tượng nổi lúc trẻ bác đẹp trai đến cỡ nào. Tại nghe đồn bác ấy nổi tiếng đẹp trai.

Một cuốn sách thích hợp để nghiền ngẫm vào những ngày mưa.

Về Chuộc tội và linh tinh.

Mở.
Nếu tôi là Celilia, tôi sẽ chạy lại tát cho con em của mình một phát thật đau, chẳng vì lý do gì cả. Tiếc là ông tác giả lại không viết hay kể chút xíu nào về đoạn này. Briony, sinh sống trong gia đình vương giả, có học thức và được giáo dục đàng hoàng, lại phạm phải một sai lầm không thể tha thứ. Và dù cho những lời biện minh được đưa ra, chẳng hạn như con nhỏ chỉ mới mười ba, hay trí tưởng tượng của nó phong phú quá và nó chỉ muốn bảo vệ chị gái của mình, blah blah blah thì Briony vẫn không lấy được chút cảm thông nào từ phía tôi. Ngược lại, còn làm tôi ghét lây cả nhỏ diễn viên đóng vai này. Dù biết là nó cũng đóng vai Susie trong Hình hài yêu dấu, nhưng sao nhìn cái mặt đáng ghét quá đi.

Thân.
Tôi đã quá quen với cách khắc hoạ mọi thứ thật chi tiết và tỉ mỉ của Ian McEwan kể từ khi đọc Trên bãi biển Chesil. Thú thật là tôi chẳng biết chút xíu gì về ông tác giả hay các tác phẩm của ông. Hai năm trước, những ngày đầu tiên nhập học, tôi vào nhà sách đơn giản chỉ để tìm một vài cuốn sách không quá dày để đọc vào lúc không có việc gì làm trong trường. Tôi chọn Trên bãi biển Chesil bởi vì cái tên của tác giả làm gợi nhớ đến tên diễn viên đóng vai Gandalf trong Chúa tể của những chiếc nhẫn. Cuốn sách này tuy mỏng nhưng chưa bao giờ tôi đọc trọn vẹn. Một năm sau tôi đọc lại nhưng cũng đến chỗ đó rồi dừng. Đơn giản là vì tôi cảm thấy mình chưa đủ độ trưởng thành để có thể hiểu hết được suy nghĩ, những tâm tư tình cảm của hai nhân vật chính.

Chuộc tội cũng vậy, nó nằm trong kế hoạch đọc sách để lấp trống thời gian của tôi. Đoạn đầu câu truyện có thể được kể lại trong vòng hai phút nhưng tác giả lại viết hơn hai trăm trang. Mọi thứ được miêu tả hết sức chi tiết gây khó khăn cho ông đạo diễn trong việc truyền tải bằng ngôn ngữ điện ảnh. Có thể nói rằng nếu mà không đọc sách trước thì khi xem phim tôi sẽ dễ bị rối mù vì chẳng hiểu gì cả. Cái cách tiếp nối câu chuyện bằng việc xoay chuyển góc nhìn từ nhân vật này sang nhân vật khác được ông nhà văn sử dụng rất thành công. Đến ông đạo diễn làm cho người xem hơi đau đầu và chóng mặt tí xíu vì có cảm giác mạch truyện diễn ra quá gấp gáp. Một số chi tiết dù nhỏ nhặt nhưng được ông nhà văn kể khá kỹ càng, cũng bị ông đạo diễn cho qua, khiến người đọc lẫn người xem là tôi hơi bị hụt hẫng.

Trái lại, mọi thứ trong phim đẹp tuyệt diệu, khung cảnh đẹp, diễn viên đẹp. Keira Knightley thì duyên dáng và quyến rũ lạ lùng, chứ chẳng đến nỗi ốm yếu gầy còm như trong Cướp biển Caribê nữa. James McAvoy cũng hào hoa phong nhã hơn hẳn cái bộ mặt trong Wanted. Bộ phận casting đã làm việc hết sức xuất sắc. Nhạc nền hay, nhưng cái giải Oscar dành cho nó cứ như là một sự vớt vát. Ông đạo diễn quá nổi từ thời Kiêu hãnh và định kiến, có chăng là tại vì bị ông nhà văn làm khó thôi. Nhưng nhìn chung, bộ phim chỉ là một minh hoạ đẹp cho cuốn sách.

Kết.

Chỉ mới đọc được hết phần một của Chuộc tội. Xem phim cũng đến đoạn này rồi tắt. Trong số các cuốn sách mà tôi rinh về nhà thì có ba loại. Loại thứ nhất đem lại cho tôi một cảm giác hội hận, tội lỗi khủng khiếp vì đã lãng phí tiền bạc của cha mẹ. Loại thứ hai khiến tôi phải tự nhủ mỗi khi nhìn lại, giá mà mình đừng mua cuốn này. Loại thứ ba, nhất định phải đọc lại. Và Chuộc tội là loại thứ ba.

– Lại một chủ nhật rãnh không biết làm gì nên ngồi viết chơi. Bây giờ đi nhà sách.

error: Alert: Nội dung đã được bảo vệ !!